Fietsen met

Welstand

Laden...

W
M

Fietsen met Welstand

Commissie voor Welstand en Monumenten Amsterdam 2010-2015

Hoe wordt er aan Amsterdam gebouwd? En wat is de rol van de Commissie voor Welstand en Monumenten daarbij? We kunnen er van alles over vertellen, maar eigenlijk moet je het gewoon zien! Daarom hebben we zes fietsroutes gemaakt langs 90 projecten die tussen 2010 en 2015 door de commissie beoordeeld zijn. Sommige zijn nog in aanbouw, andere staan er alweer een tijdje. Band lek? Of begint het net te regenen? Maak dan op deze site alvast een virtueel rondje.

Bekijk de stad eens met een andere blik: stap op de fiets en laat je verrassen door de schoonheid van Amsterdam.

Naar de fietsroutes
Over fietsen met welstand

Over fietsen met welstand

Wie in Amsterdam woont of werkt, komt er dagelijks langs: de gebouwen die samen de stad vormen. Herkenbare bakens die niet weg te denken zijn, maar ook nieuwe projecten die langzaam de bestaande bebouwing ‘omvormen’. De stad lijkt vanzelfsprekend op haar grondvesten te staan. Maar zo vast staat het allemaal niet. De stad leeft, óók de stenen. Het voortschrijden van de tijd brengt een continue drang tot vernieuwen met zich mee. Zelfs in de crisis die we net achter de rug hebben, lag dat proces niet stil: na het stopzetten van de grote gemeentelijke projecten en gebiedsontwikkelingen, startten nieuwe initiatiefnemers met kleinschalige en gedifferentieerde ontwikkelprojecten.

Al sinds 1898 wordt in Amsterdam regie gevoerd op hoe de stad vorm krijgt. Het begon ooit met de ‘schoonheidscommissie’, later werd dat de ‘welstandscommissie’. De taak om te bekijken of een gebouw voldoet aan ‘redelijke eischen van welstand’ hebben we nog steeds. De Commissie voor Welstand en Monumenten, kortweg CWM, beoordeelt of bouwplannen voldoende kwaliteit hebben om straks goed in de stad te zullen staan en of de monumentale waarden van erfgoed voldoende worden gerespecteerd.

Bij die beoordeling baseert de commissie zich op het wettelijk vastgestelde beleid: de welstandsnota en, als het om een monument gaat, de Monumentenwet of de gemeentelijke erfgoedverordening. In 2013 is het welstandsbeleid, dat eerst in vijftien aparte stadsdeelnota’s en vele andere richtlijnen versnipperd was, samengebracht in één overzichtelijke welstandsnota voor de hele stad: De Schoonheid van Amsterdam 2013. Aan de hand van de criteria die hierin staan, is CWM voortdurend op zoek naar een balans waar de stad wel bij vaart. Hoe kun je behouden wat waardevol is en tegelijkertijd nieuwe ontwikkelingen ondersteunen? Hoe ga je om met conflicterende belangen? Wat is het juiste evenwicht tussen behoudzucht en ontwikkeldrang, tussen vrijgevochtenheid en een keurslijf, tussen eigenbelang en het belang van alle bewoners van de stad?

In dit veld vol tegenstellingen moeten continu afwegingen worden gemaakt. Dat doen we met vier bevlogen teams van architecten, restauratiedeskundigen en cultuurhistorici uit heel Nederland, ondersteund door deskundige adviseurs van Monumenten en Archeologie, tal van supervisoren en een even toegewijd als vakkundig ambtelijk apparaat. En, last but not least, met op de achtergrond ambitieuze opdrachtgevers, gedreven stedenbouwkundigen, gecommitteerde architecten en bewoners met hart voor hun stad.

De commissie waakt er daarbij voor niet te tijdgebonden te kijken. De noodzaak van het moment wordt in een grotere context geplaatst – zowel in de context van de omgeving als van de tijd. We kijken heel bewust wat verder terug en ook wat verder vooruit om versnippering te voorkomen, het goede te behouden en de kennis van het verleden te gebruiken voor wat nog komen moet. Bij de beoordeling gaat het uiteindelijk niet over mooi of lelijk, of over stijl, maar over de kwaliteit die past in de stad. In dit proces wordt de commissie door sommigen als stoorzender gezien: opkomen voor het publieke belang kan de persoonlijke vrijheid van een burger of ondernemer immers in de weg staan. Maar velen beschouwen het advies van CWM als steun in de rug bij het streven naar de hoogst haalbare kwaliteit voor de hele stad.

‘Fietsen met Welstand’ laat die ‘balanceeract’ van de commissie zien aan de buitenwereld. En vooral ook waar het toe geleid heeft. We breken de vergaderingen open en fietsen letterlijk door de stad, langs projecten die de commissie de afgelopen vijf jaar voorbij heeft zien komen op papier. Alle adviezen zijn ook online te vinden, maar uit ervaring weten we hoe waardevol het is om zelf op de fiets te stappen en op locatie te zien hoe schetsen veranderen in gebouwen van steen, staal en glas. We willen die ervaring delen, laten zien hoe er aan de stad gewerkt wordt, en een nieuwe blik bieden op details die je misschien nog niet gezien had.

De projecten die we in zes routes hebben opgenomen laten een klein stukje zien van een lange reis door de tijd. Ze hebben niet allemaal een tien gekregen, daar is CWM het instrument ook niet naar.

De commissie voert, net voordat de bouw begint, een laatste kwaliteitstoets uit. Er zijn dan al een heleboel partijen intensief met het ontwerp bezig geweest. Dit hele traject wordt afgesloten met het welstandsadvies aan het gemeentebestuur over het al dan niet verstrekken van een vergunning. Een enkele keer besluit de wethouder Ruimtelijke Ordening bovendien dit advies naast zich neer te leggen en een project contrair te vergunnen. Daar hebben we ook een aantal voorbeelden van opgenomen.

‘Fietsen met Welstand’ is een publicatie op de drempel van vernieuwing. Er wordt alweer een tijdje gewerkt aan een volgende stap in de regievoering op de stad: het omvormen van CWM naar een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarmee krijgt de commissie een bredere focus op de openbare ruimte en stedenbouw en wordt een integrale ruimtelijke kwaliteitstoets veel vroeger in het ontwerpproces mogelijk.

Maar eerst kijken we terug op de afgelopen periode met deze ‘reisgids’, waarin we onze adviezen nog eens gedeeld hebben. Het is nu aan de fietser om een mening te vormen over de tastbare resultaten. Ons advies: stap op de fiets en ga bekijken hoe de afgelopen vijf jaar aan de stad gebouwd is.

We hopen dat je er net zo van geniet als wij.

Marianne Loof
Voorzitter Commissie voor Welstand en Monumenten
September 2016

Colofon

Samenstelling: Elles van den Hoek, Marianne Loof en Lisl Edhoffer
Ontwerp en vormgeving: Herman Zonderland
Teksten: Willemijn de Jonge
Tekeningen: Iris Wijn en Herman Zonderland
Website: Bas Cornelissen

Dit is een website van Commissie voor Welstand en Monumenten Amsterdam, 2016

Commissie voor Welstand en Monumenten
Weesperplein 8
Postbus 1409
1000 BK Amsterdam
020 2551700
www.welstand.amsterdam.nl